Nederlandse Rotsplanten Vereniging

 
Open Tuin

Rotstuin Bèr Slangen Maastricht

(Nico Tillie)

Het is 1950 als Bèr Slangen tijdens een fietstocht in de Zuid-Duitsland onder de indruk raakt van de schoonheid en rust van de Alpen. Iets dat tegenwicht gaf aan zijn ervaringen uit de Tweede Wereldoorlog. Het was dit bijzondere gevoel dat hij wilde vasthouden en meenemen naar huis. Als een pionier begon hij in de tuin achter zijn huis in Maastricht met het aanleggen van een rotstuintje. Enkele maaskeien, silex (vuurstenen uit de mergelgrotten), een vijvertje en planten uit de buurt waren het begin van een groot tuinavontuur. Veel tuinboeken waren er in die tijd niet. Met hulp van vrienden en jeugd uit het dorp wist Bèr de tuin verder op te bouwen tot een, door sommige tuinauteurs wel omschreven ´klein magisch landschap´. Vanaf 1974 is de rotstuin ieder jaar open voor het publiek tijdens de open dagen, waarbij vele bezoekers uit binnen- en buitenland de tuin bezoeken. Bezoekers vormen een belangrijk onderdeel van de tuin, dit benadrukte Bèr al in het artikel ´A Rock Garden by Trial and Error´ dat hij schreef voor the Journal of the Scottish Rock Garden Club in april 1980. Bij binnenkomst in de tuin wordt men verrast door het kleine berglandschap dat zich aan de bezoeker openbaart. De rotstuin beslaat een oppervlakte van 9 bij 20 meter en is zo´n 5 meter hoog. Maaskeien, variërend van handformaat tot 3000 kg, zijn in de omgeving verzameld en vormen de harde structuur van de tuin. Soms zijn ze bovenop elkaar gestapeld en vormen steile begroeide wanden. Naarmate men verder het pad oploopt is de tuin weer anders en valt steeds opnieuw iets te ontdekken. Heesters en coniferen zijn gebruikt als aandachtspunten en om de tuin dieptewerking te geven. Bolgewassen, rotsplanten en struikachtige alpiene planten groeien op harmonieuze wijze tussen de stenen. De tuin straalt een bepaald soort rust uit. Stroompjes en watervallen ontspringen in kloven en kabbelen over keien en vallen in een grote, met helder water gevulde vijver die vanaf het terras goed te zien is. Een plekje waar Bèr met een pijp in zijn mond, graag zat. In de loop van de jaren waren er diverse hoogtepunten in en om de tuin te beleven. Soms letterlijk door de aanleg van een nieuw, nog hoger tuingedeelte, door succes met gekweekte planten, door boekpublicaties, radio of TV-uitzendingen of door de betrokkenheid bij de oprichtingsvergaderingen van onze Rotsplanten (werkgroep) Vereniging in 1985. Vol trots werd in mei 2000 het vijftigjarig bestaan van de rotstuin gevierd. Een klein jaar later overleed Bèr Slangen op 76 jarige leeftijd, de tuin nalatend aan een van zijn jonge helpers. (In Memorian artikel, door Tony Hall, Alpine Garden Society Bulletin, June 2001)…

…..Er komt dan wel wat op je af. Inmiddels woonde ik al in Delft, maar ik wilde niets liever dan deze taak op me nemen. Ik kwam er immers al van jongs af aan en raakte geïnspireerd door Bèr en de tuin. Hierdoor was ik al vrij vroeg in de planten- en tuinenwereld verzeild geraakt en na mijn studie in Wageningen en Kew Gardens wist ik zeker wat ik wilde; deze tuin voortzetten. In 2002 is de Stichting Vrienden van Rotstuin Bèr Slangen opgericht met als doel de tuin in stand te houden en open te blijven stellen aan het publiek (natuurlijk kunt u ook ´vriend van´ worden). Mijn vader Michel Tillie, mijn vriendin Jessica Oosterhof en ik waren (soms met een helpende hand) in staat veel te doen. Zo is de kweektuin opgeknapt en in gebruik, zijn verloren soorten weer enigszins aangeplant in de rotstuin en zijn paden, daken en bijgebouwen deels hersteld. Tevens is als overgang van de rotstuin naar de kweektuin een bostuin aangelegd, om ook mijn andere plantinteresses zoals Trillium, Iris, Bergenia, Arisaema, Polygonatum, Corydalis, Cardamine en Epimedium een plek te geven.

In mijn enthousiasme als plantenliefhebber is het namelijk soms erg verleidelijk om nieuwe aanwinsten meteen als losse planten her en der in de rotstuin te zetten. Al snel kom je dan tot de conclusie dat dit vaak ten koste gaat van de samenhang en dat je de plantenverzameling, als collectie, boven het overall effect verheft. Daar is op zich niets mis mee, maar in deze tuin was het overall effect juist waar het om ging.

De rotstuin is aangelegd met het idee een bepaald gevoel te benaderen dat je in de bergen voelt, of dit nu wordt bereikt met ´makkelijke´ planten als mansoor (Asarum europaeum) en hoornbloem (Cerastium tomentosum ssp. columnae) of met moeilijke planten, dat maakt niet uit, als het geheel maar klopt. Veelal betekent dit dat er gewerkt wordt met grote groepen planten waarbij af en toe ruimte is voor een mooie solitair zoals Saxifraga longifolia of wat zeldzame bolgewassen zoals Juno-irissen en Roscoea Alpiene planten zoals die in menig alpiene kas of tufa-tuin te vinden zijn, kom je hier weinig tegen.

De granieten maaskeien komen dan wel uit de omgeving en zijn door hun relatief gladde oppervlak mooi om het overall effect in de tuin te versterken, maar vergeleken bij tufa is het zeer moeilijk om er planten op te laten groeien. Je bent dan aangewezen op de ruimte tussen de keien of een richeltje. Met een aangepast sortiment aan planten kun je toch (vaak na veel proberen) de gewenste sfeer bereiken. Zo zijn er in de tuin verticale rotsgedeeltes waar varens, Ramonda en Haberlea overheen hangen en plekken waar Sempervivum tementosum ssp arachnoideum en Rosularia chrysantha ´ Pooh Bèr ´ op keien groeien alsof ze er altijd gestaan hebben. Natuurlijk valt er ook wel eens een groep planten weg; mierennesten, te nat, te droog, te donker... iedereen herkent dit denk ik wel.

De uitdaging nu is om nog meer bijzondere planten in de tuin toe te voegen en de grenzen van wat wel en niet kan op te zoeken om zo de honger van een plantenliefhebber enigszins te stillen. Maar dan wel zò, dat datgene waar het allemaal mee begon ook in stand blijft of verbetert, namelijk het overall effect... het gevoel van de bergen.

Adres:
Ambyerstraat Noord 73, 6225 EB Maastricht

Openingstijden:
Hele jaar door op afspraak en tijdens de jaarlijkse open dagen op zon- en feestdagen van half mei tot half juni van 10:00 tot 12:00 en van 14:00 tot 17:00 uur. Kijk op de website www.berslangen.nl voor exacte data

Entree:
Geen, er hangt een bus voor vrijwillige bijdragen

Oppervlakte:
600 vierkante meter (rotstuin 200 m2)

Telefoon: +31(0) 6 40126983 of +31 (0)43 3622918

Internet:    www.berslangen.nl e-mail: rotstuin@berslangen.nl

U bent van harte welkom, Nico Tillie